Thử lòng


Thử lòng
Vui thay sáng lạng cả trời,
Hoa đàm đã nở rạng ngời khắp nơi.
Ðại từ ÐứcPhật ra đời,
Ðem thuyền Bát nhã độ người trầm luân.
Thiều quang chói lọi cõi trần.
Hỡi ai có biết Hồng Ân gần kề
Ca di – Ánh sáng đã về…
Tiếng hát trong thanh ấy, gần như ở tận cõi trời xa đưa lại, bay lạc trong gió
thoảng lanh lảnh dội từ rừng này sang rừng khác, từ non cao đến động thẳm,
từ biển cả đến đồng bằng, chẳng chỗ nào mà không nghe đến nhạc điệu thần
tiên ấy.
Từng đàn bướm cánh vàng, xanh đỏ tím bay liệng nhởn nhơ, rập rờn trên
cành hoa thắm, từng đàn chim non ríu rít ở trên cành cây, từng đàn sóc xinh
đẹp ranh mãnh rượt bắt nhau lẹ làng trên cổ thụ, cả thảy đều chuyền nhau cái
tin mừng qua khẽ lá.
Những điệu nhạc du dương, những âm thanh đều đặn như dìu dặt ở mấy
từng không vang động những làn sóng điện của bể trần.
Chúng sanh ơi! Ðấng giải thoát đã đến rồi. Ði! Ta hãy đi cùng về phía Nam
dãy núi Hy Mã Lạp Sơn để nhờ Ngài giác ngộ. Tạo vật tưng bừng vừa mới
tái sinh. Trên trời sương mù đã tan hẳn. Vừng thái dương ẩn hiện sau đám
mây thưa chiếu ánh sáng huy hoàng trong khoảng không gian trong tạnh.
Lòng người như cảm thấy một điềm lành, một ánh sáng thiêng liêng để phá
tan bóng tối của cõi đời.
Những cành hoa sắp héo bỗng chuyển sang màu xanh biếc, nhưng cái ảnh
hưởng huyền diệu nhất của ánh sáng này là nó biến đổi lòng người trong
nháy mắt: Con người cảm thấy mình tốt đẹp hơn và cao thượng hơn. Kẻ sát
nhân bỗng ghê rợn bàn tay đẫm máu của mình, bèn ăn năn hối tiếc. Chị bán
hàng đang cân thiếu bỗng giựt mình không dám gian lận nữa. Người đau yếu
mỉm cười trên giường bệnh, cách hẳn tiếng rên than và nghe lòng mình ấm
dịu, reo nhảy một nguồn vui. Kẻ sắp lìa trần không còn sợ hãi mà được an
tĩnh và đầy hi vọng. Người giàu sang vương giả không còn thiết tha cảnh
vào đài ra các, đâm ra chán nản mùi phú quí hồng trần, muốn tìm đường
thiêng liêng giải thoát để độ rỗi linh hồn.
*
Ngày hôm ấy, khi vầng ô vừa gác non đoài, bóng hoàng hôn hiện giữa rừng
sâu rung động chập chờn trong làn gió lạnh. Rải rác ở cánh đồng cỏ lục, vài
ba chú nông phu với cặp bò vàng đi về phía chân đồi xanh biếc. Giữa cảnh
rừng hoang tĩnh mịch, thỉnh thoảng chìm những tiếng rủ nhau về tổ. Trên núi
Tuyết, gió lạnh từ xa thổi đến ngạt ngào hương thơm của trăm thứ hoa rừng,
xen lẫn mùi ngọt dịu của trái chín muồi.
Dưới cội Bồ Ðề hùng vĩ, Ðức Phật Thích Ca đang ngồi kiết già, trầm tư mặc
tưởng, chân xếp bằng, tay để trên gối, đầu ngay thẳng, Ngài ngồi tham thiền
yên lặng như pho tượng đá. Trong cõi âm u tĩnh mịch, hào quang Ðức Phật
tỏa sáng, rực rỡ cõi trời, và ân huệ của Ngài cũng ban ra khắp chốn, thỉnh
thoảng vài con sóc vàng nhảy lên vế Ngài, vài con bạch điểu xinh tươi
nghiêng đầu vào cánh tay Ngài như mong chờ mơn trớn. Cái không khí
thiêng liêng tràn đầy bác ái, khiến cho kẻ nào thiếu đức tin đi ngang qua đó
cũng phải cúi đầu quỳ gối kính phục, như những thú rừng hung dữ kia, mà
khi đến gần Ngài cũng hóa ra hiền lành và kính sợ!
Nhưng kìa con nai cái đang nằm úm con dưới áo Ngài, lại ngước mõm lên
ngửi trên không một cách lạ thường, dường như có linh tính đoán trước sẽ
xảy ra chuyện gì. Một tiếng động rập rềnh ở tận phương xa đưa lại. Rồi kế
tiếp tiếng nện gót giày một cách vội vàng trên mặt đất rất rêu xanh. Làm xào
xạc cây cỏ phá tan sự tĩnh mịch của cảnh rừng im lặng. Ði đầu là một vị
thiếu niên anh tuấn, ăn mặc xênh xoang diễm lệ, đeo ngọc ngà châu báu
khắp mình, xăm xăm đi lại chỗ Ðức Phật. Trước vẻ uy nghiêm, an tịnh và
hiền lành của Ðức Phật, chàng bỗng khiếp sợ, vội vàng quỳ mọp xuống chân
Ngài một hồi lâu. Khi đứng dậy hết sức cung kính. Trong khi đó Ðức Phật
vẫn ngồi điềm nhiên như không có gì xảy ra. Nhưng trong cặp mắt Ngài
cũng nẩy ra một tia sáng dịu dàng chứa chan vẻ từ bi bác ái.
Chàng thiếu niên ấy nói:
“Bạch Ðức Thế Tôn, con xin kính lạy Ngài. Con ở tận xứ xa, từ nước Cam
Sa Ba, trải qua ngàn dặm xuyên sơn mới tới đây. Con là Ðông cung Thái tử
Djêta đến xin Ngài một chút an lành. Ðức Thế Tôn ơi! Từ khi con nghe đặng
thanh danh Ngài, con không còn an nghỉ đặng nữa. Cung điện nhà vua, kho
vàng lẫm bạc, hoàng thân quốc thích cho đến mỹ nữ cung phi nhan sắc tuyệt
trần cũng không làm con phi dạ. Cái bã đỉnh chung mùi phú quý hết làm cho
con say đắm nữa. Con muốn tìm cái gì cao thượng hơn, trường cửu hơn và
thiêng liêng hơn. Lạy Ðức Thế Tôn, con xin Ngài chỉ giáo cho con và thâu
con làm đệ tử. Ơn đức ấy ngàn năm con nguyền khắc cốt ghi tâm”.
Ðức Phật vẫn điềm nhiên trầm tĩnh, không thốt một lời nào, Ngài nhìn Thái
tử một cách dịu dàng hiền lành và thương xót.
Thái tử nói tiếp:

  • Ðức Thế Tôn ơi! Xin Ngài huệ cố chỉ dạy cho con rõ, xin Ngài hỷ xả cho
    con biết, con có xứng đáng cái đặc ân này chăng?
    Bạch Ðức Thế Tôn! Từ khi còn bé, con đã giữ mình tinh khiết, con tập làm
    lành lánh dữ thuận với luật trời. Con giữ vẹn cang thường đạo lý, sớm công
    phu chiều bái sám, hằng xem kinh sách trau mình. Những hành vi của con
    như thế Ngài cũng đã rõ lắm rồi. Vậy Ngài cho con biết: Con có đủ tư cách
    làm người đệ tử chăng?.
    Ðức Phật chỉ đáp vỏn vẹn rằng: “Không”.
    Thái tử Djêta làm thất vọng, buồn rầu bạch rằng:
  • Lạy Ðức Thế Tôn, vậy con phải làm sao mới đặng? Con cúi xin Ngài phán
    cho con rõ, con nguyện sẽ đem tất cả bình sanh chí lực tuân theo, hầu được
    Ngài hạ cố thâu con làm đệ tử.
  • Con tự tìm thấy… rồi con sẽ rõ.
  • Ôi! Con biết tầm cái gì bây giờ?
    Hoàng tử nói với giọng đau thương rung cảnh vô cảm vô ngần, nhưng Ðức
    Phật vẫn giữ vẽ mặt điềm nhiên lặng lẽ…
    Hoàng tử mới tiếp rằng:
  • Bạch Ðức Thế Tôn cao cả! Vậy thì để con tự tìm lấy. Có lẽ Ngài muốn thử
    lòng con?
    Ðức Phật nói: “Phải”.
  • Bạch Ðức Thế Tôn, bao giờ Ngài cho phép con trở lại hầu Ngài nữa?
  • Bảy trăng sau mùa mưa này.
    Thái tử Djêta lặng lẽ mọp xuống một lần nữa, hồi lâu rồi mới từ từ đứng
    dậy, chậm rãi ra đi. Ðoàn quân hộ tống khuất dạng trong đêm khuya. Thanh
    khí nhẹ nhàng trở lại dần tứ phía. Mảnh trăng rằm treo lơ lửng trên những
    chóp núi cao đầy tuyết phủ. Những dòng ánh sáng trăng màu sữa chảy láng
    dài trên không gian tĩnh mịch. Muôn sao nhấp nhánh kết thành ngàn chuỗi
    hạt kim cương… Rừng đêm khuya lặng lẽ như tờ. Dưới cội Bồ Ðề Ðức Phật
    cứ mãi tham thiền, đưa tâm linh lên tận cõi Niết Bàn Cực Lạc. Con nai cái
    hiền lành tựa đầu lên gối Ngài lim dim đôi mắt.
    Bảy trăng vừa qua, ngày kỳ hạn đã đến, cũng dưới vội Bồ Ðề, cũng tại mé
    rừng hoang ấy, Ðức Phật đang đợi chờ…
    Mặt trời đã chen lặng ửng đỏ một vùng phía tây rồi dần dần biến màu xám
    sậm.
    Từ phương Ðông mây đen kịt nặng trĩu đủ các hành hình kỳ quái kéo đến.
    Bỗng chớp nhoáng, sấm sét vang động, gió thổi mỗi lúc mỗi mạnh, cành cây
    oằn oại lá cuốn bụi bay, cả thảy đều báo tin trận bão to sắp đến. Thú rừng
    xôn xao rạo rực, tìm nơi ẩn trú. Chim từng đàn bay núp dưới cội Bồ Ðề, kêu
    líu lo ríu rít ra dáng hãi hùng. Một con beo cái chui vào chân Phật, điểm
    nhiên an tĩnh như không biết cảnh giông tố bên ngoài.
    Mưa bắt đầu tuôn xuống, nước chảy ào ào như lở núi, lở non gió thổi mạnh
    kêu vi vút xô ngã nhiều cây đại thụ. Thật là đáng khiếp. Nhưng cảnh bão
    bùng sấm sét hiểm nguy như thế không cưỡng chế được lực bên trong. Ðúng
    giờ kỳ hẹn, Thái tử Djêta đã quỳ dưới chân Phật. Rồi vì rét mướt, vì cảm
    động Thái tử lẳng lặng giây lâu mới bạch rằng:
  • Bạch Ðức Thế Tôn, con đếm từng ngày đợi cái buổi hạnh phúc hôm nay.
    Ðối với lòng con mong mõi thấy thời gian qua rất chậm và hôm nay. Ôi! Giờ
    phút thiêng liêng đã đến sung sướng cho con biết dường nào! Bạch Ðức Thế
    Tôn! Từ khi con vâng lệnh Ngài về nước, con ráng dồi mài đạo đức, con giữ
    mình khiết bạch, chịu khổ hạnh nhiều bề: Ăn không dám no, ngủ không dám
    ngủ kỹ, để kiềm thân xác thân. Con buộc mình thức khuya dậy sớm, tham
    thiền, sửa tánh để ăn năn sám hối. Vậy hôm nay Ngài có bằng lòng thâu con
    làm đệ tử chăng?
    Ðức Phật trả lời: “Không”.
    Vừa nghe lời vắn tắt này Djêta rất đỗi kinh hoàng, nghẹn ngào rưng rưng
    giọt lệ vén áo lên chùi với bao nỗi thất vọng. Hoàng tử lẳng lặng một hồi
    lâu, mới lập cập bạch rằng:
  • Kính lạy Ðức Thế Tôn! Xin Ngài mở lòng từ bi bác ái thương xót con, cho
    con hiểu làm sao con không được Ngài thâu làm đệ tử. Ðức Thế Tôn ơi! Xin
    Ngài giải rõ cho con nhờ.
    Trong lúc ấy, con beo cái ngẩng đầu lên ngó Hoàng tử mà hầm hừ, Ðức Phật
    đưa tay vuốt ve nó. Lúc bấy giờ sấm sét đã dứt, mây tan mưa tạnh, cảnh vật
    trở lại êm đềm như cũ, tựa hồ như để lắng nghe lời Phật dạy:
  • Này Hoàng tử cao quí ơi! Những sự thử lòng mà ta mong chờ ở con chẳng
    phải thuộc bên ngoài, mà chính về cõi tâm tình của con. Vậy ta chẳng biểu
    con bỏ vợ và cung phi mỹ nữ đâu. Ta chẳng biểu con ly gia đình, cắt ái để
    hủy bỏ cuộc đời xuân xanh lạc thú của con đâu. Ta nào bắt con chịu khổ
    hạnh để ép mình trì giới.
  • Không, không đâu. Ta không muốn con dứt bỏ những gì bên ngoài trong
    khi tâm con còn vương vấn những cái không hay.
    Bởi kiếp xưa con vụng đường tu, gây ra nghiệp chướng nặng nề, kiếp này tự
    nhiên con phải trả… Nhưng khi con đứng trước sự thử lòng khó khăn kia, thì
    con không có đủ nghị lực để thắng nó! Con đã sa ngã một cách sỉ nhục,
    ương hèn mà con không hay. Vậy con hãy trở lại đền vua làm người đạo đời
    suông, chớ những cách hành thiện của con có đủ điều kiện để làm người đệ
    tử.
    Nghe dứt mấy lời Phật nói, Hoàng tử Djêta như sét đánh vào tai, vừa thảm
    đạm vừa hổ thẹn mà bạch rằng:
  • Bạch Ðức Thế Tôn, xin Ngài từ bi chỉ cho con rõ: Con sa ngã ở chỗ nào?
    Nói ra càng thêm thẹn cho con. Nhưng con muốn biết để ăn năn sửa mình.
    Ðức Phật dạy: Ðược, con hãy lắng tai nghe! -Ðiều thứ nhất: Con phẫn nộ khi
    người ta vu cáo con.
    Này, Hoàng tử cao quí ơi ! Con hãy nhớ lại một khi kia, tại trào đình của
    phụ vương con có người vu cáo con một chuyện để mưu đồ đoạt ngôi vị của
    con. Ðó là một thử lòng đến cho con, đối phó cách nào cho xứng đáng là
    người đệ tử Phật. Mà rồi con không bình tĩnh đợi chờ cái ánh sáng chân lý
    đến chứng tỏ kẻ ngay người gian, hoặc giả con chịu ô nhục chuốc lấy sự vu
    oan một cách nhẫn nại và từ tâm, để trả lại cho rồi cái quả báo kiếp xưa mà
    con đã gây ra. Trái lại con lại thối thoát, con nhứt quyết minh oan cho bằng
    được và con lại còn phẫn nộ lôi đình nữa. Ðó là sự sa ngã thứ nhất của con.
    Hoàng tử Djêta xanh mặt đáp rằng:
  • Bạch Ðức Thế Tôn! Nếu con biết đó là nghiệp chướng tiền khiên thì ắt con
    đã vui lòng cam chịu sự nhục ấy rồi. Nhưng vì con còn vô minh, phải có bổn
    phận minh oan, trước cứu danh giá cho mình, sau cho Hoàng tộc mình.
  • Này Hoàng tử! Người thiện nhân ở đời bao giờ cũng có quyền phản kháng
    và minh oan cho mình khi mình bị vu cáo. Nhưng kẻ tu hành muốn bước
    chân vào đường Ðạo và muốn làm môn đồ nhà Phật thì phải làm thinh cam
    chịu nỗi bất công xảy đến riêng mình. Bởi vì kẻ nào sống với tinh thần rồi
    thì những sự vật bên ngoài như danh giá, giàu sang, thế lực… không còn
    trọng đãi nữa. Chúng nó chỉ có giá trị tương đối với đời sống tạm mà thôi.
    Con hãy tin chắc rằng: Trên đời này chẳng có sự ngẫu nhiên đâu, ta sướng
    hay cực, ta được người thương hay bị người ghét, ta giàu sang hay hèn hạ
    đều do duyên lành hay quả xấu của ta đã gây ra nghiệp báo. Bởi vì thiên hạ
    chí công và không bao giờ hữu nhân mà vô quả đặng. Người học đạo nên
    đợi một cách lãnh đạm cái mão vinh hoa hay ô nhục, và luôn luôn bình tĩnh,
    tâm không xáo động: Chẳng khinh bên nào mà chẳng trọng bên nào. Khi con
    bước chân vào nền vương giả tâm con cũng phải giữ mực quân bình như con
    đến chốn lều tranh vách đất. Con chớ vì ngoại cảnh mà khinh hay trọng.
    Hoàng tử Djêta cúi đầu bái phục.
    Ðức Phật dạy tiếp:
  • Ðiều thứ hai: Con sa ngã vì cái ích kỷ. Con ích kỷ trong tình thương. Con
    rất yêu mến một người bạn tên là Da Sa (Jachas) chẳng khác gì con. Tình
    thương ấy là do nhân duyên kiếp trước mà tạo thành.
    Rồi có một ngày kia, có một người lạ mặt tên là Ba Ti Ca (Batica) đến tại
    triều của phụ vương con cậy Da Sa làm một việc ý con không muốn. Và khi
    người xin kết nghĩa kim bắng với bạn con, con lại ghen tức. Ðó là cơn giông
    tố đã xảy ra ở trong lòng con. Ðáng lẽ con phải ôm lòng chịu lẻ loi và ráng
    nhổ tận gốc những cỏ xấu đang xâm chiếm lòng con. Ðáng lẽ con phải
    thương Da Sa chớ chẳng phải thương để chiếm lấy một mình, nhưng con lại
    đâm ra uất ức buồn rầu, con tìm cách ngăn cản không cho bạn con thân thiện
    với kẻ khác. Và từ đấy trong lòng con đã nhen nhúm lửa phiền ghen hận! Ðó
    là điều con sa ngã lần thứ hai vậy.
  • Bạch Ðức Thế Tôn, sở dĩ con không muốn Ba Ti Ca kết bạn với Da Sa vì
    con biết y lợi dụng bạn con, y vì tư lợi, chứ chẳng phải vì tình thương. Con
    thầm nghĩ con có bổn phận bảo hộ bạn con, khỏi lâm vào cạm bẫy đó thôi.
    Ðức Phật trả lời:
  • Này Hoàng tử cao quí ơi! Với tai phàm mắt thịt, với thất tình lục dục của
    con, con làm sao đoán người trúng đặng? Làm sao con dám quả quyết rằng:
    Ba Ti vì tư lợi?
    Con phải đề phòng sắc tướng bên ngoài nó gạt gẫm ngũ quan con, làm cho
    con đã vô minh càng thêm vô minh hơn nữa. Vả lại người học đạo nên biết
    người mà không tìm thấy tật xấu của người, chỉ lưu ý đến tánh nết mà thôi.
    Ví dầu con có đoán trúng đi nữa thì cái tính tư lợi sẽ không vì thời gian mà
    để lại tính chân chánh hay sao?
    Hoàng tử ơi! Người thiện nhân ngoài xã hội có quyền bảo vệ tình yêu của họ
    để cho họ thưởng thức đến mãn đời, chớ người đã xả thân cầu đạo và muốn
    làm đệ tử Phật Tiên thì phải dứt bỏ cả mọi điều, cho chí tình yêu độc nhất
    cũng vậy, và phải nhớ trong lòng mình những rễ nhuộm máu của sự ghen
    ghét và ích kỷ. Hơn nữa, người ấy phải ôm chân, không than van phiền
    muộn, sự phản bội và bất trung của người thân yêu nhất đời. Con ơi! Chẳng
    phải người học đạo nên đặt chữ thương như nhiều người lầm tưởng mà trái
    lại nên rộng lòng bác ái, yêu thương một cách vị tha không mảy gì ích kỷ.
    Tình thương chân chính là nấc thang đưa con đến đài minh triết muôn đời.
    Hỡi Hoàng tử, những của tiền phụ vương con, những sự vui sướng về nhục
    dục không làm cho con ưa thích nữa vì lẽ con đã hưởng rồi, con đâm ra chán
    ngán, chớ chẳng phải công trạng gì mà con kể.
    Hoặc giả con muốn dứt bỏ cảnh phú quí để tôn mình hơn người chớ có giá
    trị gì. Còn trước các công đức vĩ đại này, mà duyên may đã đưa đến cho
    con. Con lại thiếu can đảm, thiếu nghị lực để khoác lên thân chiếc áo hy
    sinh thật sự, một mảnh chiến bào bác ái, cứ cho ra mãi không trông mong
    hồi đáp.
    Hoàng tử Djêta bèn bạch rằng:
  • Lạy Ðức Thế Tôn, xin Ngài mở lòng từ bi, giảng thêm cho con nghe nữa!
    Xin Ngài hãy làm cho con thêm thẹn nhục để con được thức tỉnh mà ăn năn
    những sự lầm lạc, chiếc màn vô minh tợ đám mây đang phủ kín phần hồn
    con, làm cho con ở trong cảnh đêm tối hơn giữa đêm khuya.
    Ðức Phật dạy tiếp:
  • Hỡi Hoàng tử cao quí! Ðiều con sa ngã thứ ba là vì con thiếu lòng nhân ái:
    Nan Ðà (NanÐa) một vị thứ phi của con đã làm nên tội trạng: Vì tánh lăng
    loạn, con không cảm xót sự ngây thơ khờ dại của nàng, con đành nhẫn tâm
    mạt sát rồi xô đuổi ra khỏi hoàng cung. Vô cùng tủi nhục, nàng van lơn khóc
    lóc, lạy lục xin tha thứ nhưng con cũng đành nhắm mắt trừng trị thẳng tay.
    Tại sao không mở rộng chút lòng nhân, để khoan dung tội lỗi. Biết đâu
    chừng trước sự cao thượng của con, trước dạ từ bi bác ái của con, con sẽ
    cảm hóa đặng nàng, và sẽ đem nàng lại con đường ngay chánh?
    Thái tử bạch rằng:
  • Bạch Ðức Thế Tôn! Con biết làm cách nào hơn bây giờ?
    Nàng Nan Ðà đã dơ danh xú tiết, nếu con còn giữ nàng lại ngôi vị xưa, thì tự
    nhiên con bôi lọ danh giá của Hoàng gia và của con nữa. Nếu con cứ điềm
    nhiên trước sự lố lăng ấy, có phải con làm bại hoại luân thường đạo lý của
    xứ con chăng?
    Ðức Phật nói:
  • Hỡi Hoàng tử Djêta! Ta phải cần lập lại với con nữa sao?
    Người thiện nhân ở đời có thể nghĩ đến quyền lợi mình và tự do thưởng phạt
    cùng phán đoán theo lý trí mình. Nhưng người đã bước chân vào đạo rồi, thì
    không được xét xử ai phải tìm hiểu để mà tha thứ, chớ chẳng phải để kết án.
    Con cứ tưởng con là riêng biệt với kẻ điên cuồng tội lỗi. Họ chính là con đó,
    mặc dầu còn ở hạng thấp kém hơn con.
    Nhưng nếu con nghĩ rằng: Con không liên đới một người hoặc một vật khác,
    tức là con đã tạo ra một nghiệp quả, nó sẽ buộc con với vật đó, hoặc người
    đó cho tới chừng mà con cảm thấy sự duy nhất của vạn vật mới thôi. Con
    nên nhớ rằng: Tội lỗi và nhục nhã của thế gian là tội lỗi và nhục nhã của
    con, bởi vì con vốn là một phần tử của thế gian. Nghiệp quả của con, vốn dệt
    chặt với nghiệp chung của nhân loại. Và trước khi con được giác ngộ, con
    phải trải qua mọi chỗ dơ, cũng như mọi chỗ sạch. Cái áo dơ mà bây giờ con
    gớm, có thể là cái áo của con hôm qua hoặc ngày mai. Và nếu con tỏ vẻ
    nhờm gớm thì khi đặt lên vai con, nó sẽ siết chặt lấy con hơn nữa.
    Vậy người đạo đức thật sự bao giờ cũng để ý tìm những lý do để châm chế
    và tha thứ, hơn là để vạch lỗi người. Cái tâm họ chứa chan nguồn bác ái, từ
    bi đối với nhân loại nhiều hơn là những hạt cát trên đồng sa mạc.
    Sự thanh bạch là gì? Chẳng qua là một cái đức đó thôi.
    Người tu hành không nên lấy sự thanh bạch làm nền đạo riêng của mình,
    lắm khi sự thanh bạch trở ngại bước đường tinh thần của mình, nếu nó
    không đi đôi với tình bác ái từ bi, và nó sẽ dẫn ta đến chỗ kiêu căn và tự
    phụ, đến chỗ lãnh đạm trước sự đau khổ của người đời. Như thế sự thanh
    bạch chỉ là một cái bóng không hồn đó thôi. Này Hoàng tử Djêta ơi! Trong
    khi nhàn hạ, con có bao giờ nhìn lên chót núi Hy Mã Lạp Sơn lúc mặt trời
    sắp lặn chăng? Con có thấy đỉnh núi đầy tuyết phủ sừng sững giữa bầu trời
    xanh biếc chăng? Núi thật oai nghiêm, hùng vĩ, nhưng bốn mùa lạnh như
    đồng.
    Ôi! Cái cảnh ấy quá tiêu sơ, lạnh lùng ảm đạm. Không ngày nào khi có ánh
    sáng chiều ấm áp vừa dịu dàng, chiếu ngày vào, thì cái cảnh buồn tênh, não
    ruột kia, lại bỗng hóa ra linh động, rực rỡ và đẹp đẽ phi phàm. Tạo vật trở
    nên mỹ tú kỳ quan làm cho ta ngoạn mục và phơi phới tấm lòng.
    Sự thanh bạch mà thiếu lòng nhân ái, thì có khác gì chót núi đầy tuyết phủ,
    lạnh lùng lãnh đạm, trông tẻ ngắt như xác không hồn. Còn sự thanh bạch mà
    đi đôi với lòng nhân ái thì có khác gì suối thần hễ chảy tới đâu là vạn vật
    hớn hở vui mừng tới đó.
    Thái tử Djêta đem hết tinh thần nghe Phật giảng không sót một lời nào.
    Trong lòng rất hổ thẹn, ăn năn, cứ quỳ gối mà bạch rằng:
    Lạy Ðức Chí Tôn! Con xin Ngài cho con cái đặc ân gặp Ngài một lần nữa,
    để con ráng sửa mình cho hợp với lý đạo. Bây giờ con đã biết làm cách nào
    cho Ngài vui lòng rồi.
    Ðức Phật từ bi dịu dàng đáp:
  • Ta bằng lòng.
    Ðoạn Ngài nhìn thái tử Djêta với nụ cười tươi dịu, chứa chan tình thương…
    Cặp mắt hiền lành của Ngài bỗng chói lên như ngôi tinh đẩu, lóng lánh rạng
    ngời, sáng khắp cả rừng, làm cỏ hoa hớn hở chim chóc líu lo giữa đêm
    khuya như buổi bình minh vậy.
    Trời đất tối đen như mực, xa xa đoàn quân hộ giá đốt đuốc dẫn đường, theo
    sau là Hoàng tử Djêta lê chân chậm rãi, trong trí còn văng vẳng lời vàng
    tiếng ngọc của Ðức Phật từ bi. Ra khỏi rừng thì trời đã sáng. Hoàng tử cùng
    đoàn tùy tùng lên đường trở về nước Cam Sa Ba. Làm sương mờ đục đêm
    hôm đã tan dần trong không khí nhẹ. Nơi phương Ðông một dãy mây hồng
    nhạt nằm ngang chân trời xanh, phút chốc lại lan rộng ra và đổi màu đỏ ra
    màu da cam. Rồi bỗng vụt biến sau những tia sáng rực rỡ thành hình vẽ
    quạt. Vầng ô đã mọc, cảnh vật trở nên trong sáng tưng bừng với những màu
    tươi thắm, vang động những tiếng chim nuông đón chào buổi bình minh
    ngoạn mục.
    Lúc bấy giờ trong chốn rừng xanh tĩnh mịch, dưới cội Bồ Ðề, Ðức Phật
    Thích Ca vẫn ngồi yên như pho tượng.
    *
    Khi Hoàng tử Djêta hồi trào gặp lúc vua cha lâm bệnh nặng, Ngài lên cầm
    quyền thống trị, lấy sự công bằng và nhân ái làm căn bản.
    Trước nhất Ngài ban tước lộc cho Da Sa và Ba Ti Ca.
    Ngài truyền cất cho hai người hai cái cung điện đẹp đẽ khít nhau cho đôi bạn
    được ở gần. Ngài lại cho người tìm vị thứ phi Nam Ðà rước về hoàng cung ở
    với Ngài.
    Khi tất cả triều đình và các vị cựu thần hay tin thái tử Djêta phục chức nàng
    Nan Ðà thì như bị sét đánh ngang tai họ hết sức kinh ngạc, họ mới si tiếu
    dèm pha và khiển trách Ngài thậm tệ.
    Thái tử Djêta còn giảm thuế cho dân và thả tội nhân. Ngài bãi bỏ những sự
    dị đoan mê tín. Tuy những sự cải cách sửa sang việc nước được công bình
    và nhân ái. Nhưng vì quá đột ngột nên Hoàng tử không tránh khỏi lời dèm
    siểm của triều đình và dân chúng. Họ nói Ngài quá lạm quyền bỏ chế độ
    quốc gia, phá hoại phong tục nước nhà, khuyến khích sự loạn luân…
    Hoàng tử giả mắt ngơ, tai điếc, trầm tĩnh và yên lặng trước sự sỉ tiếu cũng
    như trước sự khen ngợi. Ngài thấy mình đang trải qua của sự thử lòng để
    tiến tới, bằng phải đọng lại thì sẽ thất bại như mấy lần kia. Ngài nhớ rằng:
    Nếu muốn đến chỗ toàn thắng lợi, trước nhất phải chịu lao khổ. Mỗi mũi gai
    đâm vào chân làm rướm máu là mỗi lần bước kề ngôi thiêng liêng. Người
    muốn đi xa trên con đường đạo thì phải làm chủ lòng mình và phải tìm trong
    thâm tâm cái gốc rễ của sự quấy, đặng diệt tân gốc nó đi. Sự quấy cũng sống
    và đâm chồi mọc rễ trong tâm của các bậc thượng nhân, nếu ta không cương
    quyết thì làm sao thắng nó đặng. Nó là một thứ cây cứ sống và cứ lớn mà
    kiếp này sang kiếp khác. Và nó chỉ đơm bông khi nào con người đã thu thập
    nhiều sự kinh nghiệm của muôn kiếp luân hồi. Vả lại trong kinh cỗ điển đã
    có nói như vầy: “Gốc rễ của tật xấu mọc tận thâm tâm con người, nếu ta nhổ
    nó đi, thì tâm ta phải rướm máu và đời sống của ta dường như ta rã! Nhưng
    đó là một cuộc thử lòng ta phải trải qua. Nó có thể xảy ra ở nấc đầu hay cuối
    thang Minh Triết để đưa ta đến con đường sống thật, ta phải tập trung tất cả
    lực lượng của tâm hồn vào đó mới đặng”.
    Trong khi thái tử Djêta thấy đặng cái chân lý vĩ đại nầy, thì có một phái bí
    mật lập ra để đánh đổ Ngài do em ruột Ngài chủ mưu. Họ họp nhau để tìm
    mưu thần chước quỷ lật Ngài đặng đem em Ngài lên thay thế. Họ phủ dụ
    quần chúng: “Hoàng tử Djêta độc tài. Những sự cải cách của Ngài sẽ làm
    cho nước Cam Sa Ba mắc phải vòng nước lửa binh đao và sẽ đi đến chỗ diệt
    vong”. Họ lại còn phao rằng: “Thái tử mê tín dị đoan nghe lời một vị ác
    Tăng khét tiếng tại thành phố Cam Sa Ba làm cho nước nhà rối loạn và đã
    bãi bỏ nhiều quốc luận lưu truyền từ cổ chí kim, cốt ý để lập ra một cái tôn
    giáo phù thủy!”
    Người ta cứ tuyên truyền như thế để gây ác cảm trong lòng dân chúng. Rồi
    một ngày kia, Hoàng tử Djêta nghe kẻ tâm phúc mách rằng: “Có một nhóm
    người định thích khách Ngài”. Cái tin sét đánh ấy không làm cho Ngài lo sợ
    và xao xuyến, vẫn an tĩnh như thường trong lòng cứ tưởng niệm đến đấng từ
    bi. Nhưng tốp quân hầu trung tín của Ngài sốt sắng hộ giá cho Ngài, ngày
    đêm không ngớt.
    Một ngày kia, Hoàng tử Djêta vừa bước chân ra khỏi Hoàng cung, thì có
    người cầm dao nhảy tới toan thích khách Ngài. Người ấy là A La Da thuộc
    dòng Kshattryas. Ngài hô lên, thị thần nhào tới bắt trói đặng thủ phạm.
    Hoàng tử Djêta mới bảo dẫn tên sát nhân đến trước mặt Ngài. Hoàng tử bình
    tĩnh hỏi rằng:
  • Này A La Da! Tại sao nhà ngươi muốn giết ta?
  • Bởi vì tôi thấy Ngài là một mối hại cho đất nước. Ngài phá hoại luân
    thường đạo lý. Ngài muốn hủy bỏ phong tục thiêng liêng của nước nhà và
    đem lại cho chúng tôi một cải cách nguy hiểm, có thể đưa xứ sở đến chỗ diệt
    vong, tôi phải giết Ngài để trừ hậu họa mai sau.
    Hoàng tử Djêta nhìn kẻ sát nhân với cặp mắt chứa chan tình thương xét
    nghĩ: “A La Da phạm tội chỉ vì mê tín mà thôi”.
    Ðoạn Ngài day qua đám quân hộ giá mà nói rằng:
  • Ờ các khanh! Các khanh có nhận thấy kẻ sát nhân này còn chút điểm lương
    tâm không? Vậy các khanh hãy mở trói thả nó ra!
    Các quan chưng hửng, nhưng không dám cãi lệnh. Rồi Thái tử nói tiếp với
    một giọng oai nghiêm như vầy:
  • Bây giờ đây các khanh hãy lui ra, để một mình ta với người này nói chuyện
    mà thôi!
    Trước sự cương quyết ấy đoàn hộ giá rất kinh ngạc, nhưng bất đắc dĩ phải
    ríu ríu lui ra xa, không dám ngó ngoái lại, cả thẩy đều phập phồng lo sợ cho
    tính mạng của Hoàng tử không cùng.
    A La Da ngạc nhiên và không còn hoảng sợ nữa. Y khoanh tay ưỡn ngực
    nhìn vào mặt thái tử như muốn khiêu khích, không để ý đến cử chỉ khinh thị
    ấy, Djêta bước lại gần nhẹ nhàng để tay lên vai y lẳng lặng nhìn y trân trối.
    Trong mắt Ngài chứa biết bao là từ bi bác ái và sẵn sàng tha thứ các tội lỗi.
    Ngài càng nhìn càng thầm nghĩ: “Người đời cũng vì sự tư kỷ mà gây ra lắm
    điều tội lỗi. Bậc chân tu hay để mắt tìm cái nguyên nhân của sự tội lỗi để tha
    thứ chớ không chịu tìm cái tội lỗi để mà trách phạt. Mọi việc xảy ra trước ta
    chẳng hung dữ, muốn tận sát người? Trời đất chí ư công bình, lưới trời tuy
    thưa mà mũi kim dễ lọt được nào! Tội nghiệp thay cho kẻ tàn ác! Vì vô minh
    mà kiếp sau phải chịu muôn vàn đau đớn”.
    Rồi một tình thương không bờ bến chiếm cả tâm hồn của Thái tử và lan
    cùng vạn vật một sự ước muốn được cứu độ chúng sanh đến đỗi tâm tư Ngài
    đã thoát ra ngoài bản thể. Thình lình Thái tử Djêta tiếp xúc một cái cảm giác
    mới lạ và phi thường dường như Ðức Phật mà Ngài đã tôn sùng là Ðấng Tôn
    Sư, trong âm thầm đã ban ân bố hóa Ngài được minh tâm kiến tánh, biết rõ
    điều quá khứ vị lai…
    Nhãn quan bậc tỏ chốc thời, Ngài thấy được kiếp trước của A La Da vốn là
    một Tướng sĩ hung tàn bạo ngược, tạo ra biết bao nghiệp quả nặng nề. Rồi
    ngày nay cũng vì sự vô minh mà nó phải lầm lạc như thế này! Nếu ta lấy oán
    mà báo oán thì biết bao giờ oán nọ mới tiêu! Ta phải lấy ân mà đáp oán thì
    oán mới dứt.
    Ôi! Tội nghiệp thay cho A La Da! Chớp mắt, Hoàng tử Djêta không còn
    thấy A La Da nữa, Ngài thấy hiện ra chỗ A La Da đứng một cõi hồng trần
    với vô số sanh linh đang mê man lăn lóc trong cảnh lầm than đau khổ!
    Chúng sanh vì vô minh mà mắc vào bánh xe luân hồi, mãi sanh rồi tử, tử rồi
    sanh, chịu biết bao lần khổ não đau đớn. Khi vào các ra đài, lúc lên xe xuống
    ngựa, khi làm kẻ cùng đinh tàn tật… mà mỗi kiếp luân hồi đều đem sự đau
    khổ, nhưng con người luôn luôn muốn đầu thai, chịu sự đao đớn, mà sự đau
    khổ là cái kết quả của sự ham muốn vậy! Than ôi! Ðời là bể hoạn. Nghĩ đến
    thân phù thế mà đâu có khác gì bọt trong bể khổ. Tội nghiệp thay cho nhân
    loại, đang oằn oại dưới màn vô minh, mãi đắm chìm theo mùi trụy lạc, chớ
    nào dè: “Phú quý tợ môn tiền tuyết, công danh như thảo thượng sương!”
    Hỡi thế giới đau khổ! Hỡi nhân loại đang dẫy dụa trong lưới đau thương của
    cuộc đời. Ta đã thấy và đã nghe hơi thở hấp hối của trần gian. Ôi! Ðời vẫn là
    thế sao chính ta đây cũng đã say đắm với những khoái lạc huyền hoặc của
    cuộc đời.
    Người hiểu rõ cơ trời, thì cho cõi trần chẳng khác giấc mộng huỳnh lương,
    nên không tranh giành cấu xé vì bã vinh quang phú quý. Phải chi mọi người
    đều biết thương yêu lẫn nhau như tình huynh đệ, thì đâu có sự thống khổ
    này? Nếu biết chắc chúng sanh vốn một gốc mà ra và huynh đệ với nhau, thì
    đâu có cảnh nồi da xáo thịt?
    Suy nghĩ đến đây, Thái tử Djêta cảm thấy trong lòng tràn ngập một mối yêu
    thương tha thiết!… Ngài muốn dang tay xiết chặt loài người vào lòng đang
    thổn thức của Ngài, mong đem tánh mạng, và tinh thần với một tình thương
    vô tận mà ấp ủ vuốt ve, những kẻ tội lỗi, rầu đau!… Ngài muốn hy sinh cái gì
    cao quý của lòng mình để đưa người trần tục lên một nấc thang tiến hóa…
    Ðến đây Thái tử Djêta bỗng trở lại thực tế, dường như chợt tỉnh sau một giấc
    mộng phi thường. Rồi nhìn lại thấy A La Da gục đầu kinh khủng. Ngài bèn
    nói với một cách tha thiết rằng: “Anh ơi! Tôi không biết gì hơn là anh và tôi
    vốn thật là anh em với nhau cùng chung một đấng Cha lành. Tôi thương anh
    lắm. Vậy anh hãy ngã vào lòng tôi, cũng như muốn chia sự vinh quang của
    tôi, cũng như tôi muốn chia điều đê nhục của anh.”
    Từ đàng xa quân hầu đợi đã lâu, ánh thái dương rọi xuống giữa rừng sâu,
    vạn vật tưng bừng cây cỏ tươi xanh, muôn hoa đua nở hương sắc thanh kỳ
    phô vẻ ngàn hồng muôn tía như mỉm cười duyên dáng trước ngọn gió mai.
    Xa xa, mấy gốc thùy dương dịu dàng nghiêng mình soi bóng bên dòng suối
    nhỏ trong veo. Dưới cội Bồ Ðề hùng vĩ Ðức Phật đang ngồi kiết già thiền
    định, Ngài đang đợi Thái tử từ đêm hôm, bởi vì Ngài đinh ninh Thái tử
    không bao giờ thất hẹn. Cảnh vật lúc bấy giờ như đang đón một niềm hạnh
    phúc thiêng liêng gì. Ðóa hoa hàm tiếu trong kẹt đá bỗng ngửng lên và khoe
    nhụy. Những con sóc vàng mắt sáng đang uốn mình dưới ánh thái dương,
    bỗng nhảy nhót lên như mừng rỡ, đợi chờ. Gió hôm nay, lại rào thổi ngạt
    ngào hương rừng từ cõi xa xăm đưa lại. Trên cành hoa sứ trắng tinh, bầy
    chim non ríu rít mà Ðức Phật thường nói là bầy con dại đang uốn lưỡi tung
    ra tràng nhạc thiêng liêng nghe thánh thót, xa trông những giọt sương nặng
    trĩu trên cành tơ liễu buông mình xanh mướt lóng lánh dưới ánh mặt trời
    buổi sáng như những hạt kim cương vô giá. Bởi vì, trong cảnh tĩnh mịch của
    núi rừng sự hoan khởi của tạo vật tức là hoan khởi của tinh sương trong
    sạch…
    Bỗng đâu có tiếng động từ xa đưa lại và Ðức Thế Tôn bèn mỉm cười mở
    mắt. Thái tử Djêta đã đứng trước mặt Ngài, không một tên quân hầu, không
    ăn mặt xôm xuê, chỉ khoát trên mình một manh áo vàng của người hành
    khuất với dáng điệu mệt nhọc vì đã trải qua bao dậm xuyên sơn. Thái tử bèn
    quỳ mọp xuống chân Ðức Từ Bi vô cùng cảm động, chẳng thốt một lời nào!
    Ðức Thế Tôn xòe bàn tay mặt đưa lên khỏi đầu Thái tử để ban ân huệ rồi nói
    với một giọng hết sức dịu dàng:
  • Ðệ tử Djêta con ơi! Ta vui mừng và hoan nghênh con vậy.
    Rồi từ đấy trên con đường giải thoát rộng lớn thênh thang của Ðức Từ Bi,
    bên cạnh Ngài hình bóng Djêta sớm hôm luyện đạo để một ngày kia thay
    mặt cho Tôn Sư mà phổ độ thế gian…
    Trên đường đạo nhiều khi ta khổ sở
    Một lòng hăng hái tiến không thôi
    Dù cho non nước có đổi dời
    Ta cũng nguyện muôn đời tinh tiến mãi.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s