Y Lý Sa keo kiệt


y ly sa keo kiet

Trưởng  giả  Y Lý  Sa  rất giàu  có, tài sản của  ông, ngoại  trừ  nhà vua  ra thì  không có ai có thể  so sánh được. Ông  có cả chục  cái kho,  kho nào cũng  tràn ngập vàng  bạc châu báu.

Tuy giàu  có như  thế  nhưng ông là một người cực kỳ xấu  tướng, sinh ra đã chân thọt, lưng  gù, mắt chột,  đã thế  tính tình lại bủn  xỉn,  tham lam,  tà kiến. Cố nhiên ông đã  không cho ai một  đồng  xu nhỏ  nào,  mà  cả đến chính mình cũng  không dám  tiêu xài gì cả.

Trước đó, bảy đời tổ tiên của ông đều  nổi danh là từ thiện, nhưng đến  khi  ông lên nối nghiệp thì  hoàn toàn làm  ngược lại với nền  nếp của ông cha, cho đến cái nhà chẩn tế (từ thiện đường),  ông cũng  phá  ra để làm  nhà kho. Bình thường, nếu  có người hành khất nào đến xin ăn,  thì  không những Y Lý Sa không bố thí  gì cho người ta, mà  còn tay  đấm  chân đá,  đánh người  ta tới bể đầu chảy  máu. Cả  làng  không ai ưa  cái con người  coi tiền hơn  mạng sống  của  mình đã  đành, mà  cả người  nhà của ông cũng  ghét bỏ ông.

Một  hôm  ông  phải lên  kinh thành chầu vua,  trên đường  về đi ngang qua  một  quán rượu.  Quán rất đông khách, hương  rượu  nồng  thoang thoảng bay  qua  cánh cửa hé mở khiến Y Lý Sa phải nuốt nước miếng, muốn bước vào quán uống  một  ly. Nhưng bỗng nhiên ông lại nghĩ  rằng: “Nếu  ta bị người  nhà nhìn thấy đang ngồi uống rượu,  thế  nào họ cũng đòi uống,  lúc ấy tài sản  của ta sẽ bị hao hụt hết  còn gì!”.

Muốn  bảo  toàn gia  tài,  Y Lý Sa  thà nén  cơn thèm rượu của mình và cương quyết rời xa quán rượu. Nhưng trên con đường  ấy có quá  nhiều quán rượu  khác, cuối cùng  không không tự  kiềm  chế  nổi,  ông bèn  bước vào mua một  bình rượu  và  lén  tìm  một  chỗ có nhiều lùm cây trong rừng, một mình rót rượu  uống  vô cùng  khoái trá.

Cha  của Y Lý Sa, do vì lúc còn sinh thời thích bố thí và  cứu  giúp  người,  nên  sau  khi  chết  sinh lên  cõi trời làm  Thiên Đế Thích.

Đúng lúc  ấy,  Thiên Đế Thích nghĩ  tới chuyện nhà của mình, không biết đứa con trai có nối tiếp  sự nghiệp từ thiện bố thí  cứu khổ hay  không? Khi ông khám phá ra thằng con vô nghì  là một thứ  keo kiệt  bủn  xỉn, tới ăn cũng  không dám  ăn,  sợ người nhà tới xin chia,  đến  nỗi phải lén  tìm  chỗ kín  mà  ăn  uống  một  mình, ông động lòng thương liền  nghĩ  cách  cho nó một  bài  học để sớm cải hối.

Thiên Đế Thích liền biến thành một người giống hệt như  Y Lý Sa.  Thừa lúc  Y Lý Sa  còn đang uống  rượu trong rừng cây, ông đến  hoàng cung  xin  gặp  vua.  Vua hỏi:

– Đại  trưởng giả!  Giờ này  không phải là  lúc  chầu triều, ông đến  gặp ta có chuyện gì?

Y Lý Sa giả trả lời:

– Đại  vương,  không có gì khác hơn  là  chuyện này, nhà của  hạ  thần có quá  nhiều vàng  bạc châu báu, xin đại vương cho sứ thần đến nhà của hạ thần lấy bớt đem về bỏ trong ngân khố quốc gia, khi nào cần mang ra sử dụng.

– Không!  Tài  sản  do ông khổ  công tạo  ra,  ta không nỡ lấy!

Tuy vua  từ chối rồi, nhưng Y Lý Sa giả vẫn  nài  nỉ:

– Nếu đại vương không lấy thì thần nên  đem tài sản ấy cho ai bây giờ?

– Trưởng giả! Người  nghèo  khổ  rất nhiều, họ đang cần ông bố thí  đấy!

Y Lý Sa  giả  nghe vua  nói thế,  giả  vờ như  vỡ lẽ ra, liền  trả lời:

– Phải rồi,  thần phải đem  tiền đi bố thí  cho người nghèo.

Thiên Đế Thích trong lốt Y Lý Sa bèn trở về nhà, mở hết  kho  vựa,  kêu  người  nhà, vợ con cùng  nô bộc tỳ nữ đến  bảo rằng:

– Hãy  ra ngoài  đường  mà  nói  với mọi  người  rằng nhà Y Lý Sa hôm  nay  mở đại  hội bố thí,  ai nghèo  khổ thì  có thể  đến  đây nhận tiền cứu trợ.

Tin đột ngột  ấy làm  cho ai nấy  đều  lấy làm  quái lạ. Bình thường bản  tính Y Lý Sa keo kiệt  tới mức nào,  ai lại chẳng biết? Hay là hôm nay ông say rượu và trở nên tốt bụng, chịu  xuất tiền ra bố thí?

Rất  nhiều người,  thôi  thì  nào  bao  nào  túi,  nào  giỏ nào xách,  tụ tập  trước  nhà của trưởng giả. Y Lý Sa giả rất rộng  rãi,  thấy túi  nào  bao  nào  chìa  ra cũng  đong đầy  vàng  bạc  vào,  người  nhận ai  cũng  vui  mừng tán thán.

Lúc  ấy  Y Lý Sa  thật uống  xong  bình rượu  bèn  ra khỏi rừng cây, chuếnh choáng trở về nhà. Lúc mới bước ngang qua  cửa nhà, thấy đằng trước  có rất đông  người đang đứng  xếp hàng dài như  một con rắn vĩ đại,  ai nấy cũng  đeo xách  đeo giỏ, ai nấy  cũng  đều  vui mừng rạng rỡ.

Y Lý Sa không hiểu chuyện gì đang xảy ra,  bèn  hỏi họ:

– Các người đứng  đây làm  gì vậy?

– A! Hôm nay  là ngài  trưởng giả Y Lý Sa mở đại hội bố thí,  ông là người làng  mà chưa  biết  hay  sao?

Y Lý  Sa  không nghe thì  thôi,  mà  nghe rồi  thì  sợ hãi  rụng rời, suýt nữa  té xỉu  xuống  đất. Khi  ông thấy những người  nghèo  hèn  này  đem  từng bao,  từng bao đựng  đầy  bảo vật  lấy  từ  kho  của  ông ra,  ông vội nhào tới bấu  lấy, hét  lên:

– Mấy  người  là đồ ăn  cướp! Tiền  bạc  này  là của  ta, tại sao lại dám  tùy  tiện tới lấy!

Những người  nghèo  này  nghe ông  nói  toàn những lời thô  ác,  thì  nổi  giận  vung  tay  tới đánh. Thật đáng thương cho Y Lý Sa, bị một trận đòn đau, thừa lúc hỗn loạn  bèn  bò ra khỏi  đám  đông  để chạy  về nhà. Lúc ấy ông đã tỉnh rượu,  nhưng người  giữ cửa chặn lại không cho ông vào.

– Thế này  là nghĩa thế  nào? Ta là chủ của các ngươi mà các ngươi cản không cho ta vào, các ngươi đang làm loạn  phải không?

Trưởng giả Y Lý Sa la hét  rầm rĩ, nhưng bù lại chỉ bị  ăn  đòn  thêm, cuối  cùng  không biết  làm  gì hơn  là bất  lực nhìn tài sản  của  mình bị lấy  đi không ít.  Ông chạy  đến  hoàng cung  như  một  người  điên,  cầu  khẩn nhà vua:

– Đại  vương!  Có phải chính ngài  là  người  ra lệnh mở cửa kho của  hạ  thần cho người  ta đến  cướp tài sản không?

– Trưởng giả, ta không hề hạ lệnh, không phải chính ông mới là người muốn mở đại hội bố thí  hay  sao?

Người trưởng giả keo kiệt  kia  ruột gan  như  lửa đốt, đỏ mặt tía tai nói rằng:

– Từ  trước  đến  giờ hạ  thần quý  trọng tài sản  như chính mạng sống  của  mình, có lý nào  lại đem  tiền bạc trong kho ra phân phát cho thiên hạ,  xin đại vương mở cuộc điều  tra giúp  hạ thần!

Vua  bèn  phái sứ  thần đến  nhà trưởng giả,  không bao lâu,  Y Lý Sa giả cùng  vợ con và gia nhân của Y Lý Sa  thật đều  được đưa  đến  trước  mặt vua  và các quan đại  thần. Hai  ông Y Lý Sa  giống  nhau không thể  nào phân biệt  được ai  thật ai  giả,  cuối  cùng  vua  bảo  phu nhân ra nhận diện.  Nhưng phu  nhân lại  nhận ông Y Lý Sa  chịu  bố thí  và làm  việc thiện làm  chồng,  và tất cả, từ con cái tới người  làm  công trong nhà, ai ai cũng nhất định từ chối ông Y Lý Sa keo kiệt  kia.

Y Lý Sa  thật bèn  nhớ  tới  cái  nhọt trên đầu, bình thường không ai  có thể  nhìn thấy được.  Ông  bèn  gọi thợ  hớt  tóc đến  kiểm  chứng, thợ  hớt  tóc kiểm  rồi  bèn thưa với vua:

– Đại vương! Cả hai  người  đều  có nhọt trên đầu, hạ thần không phân biệt  được ai thật ai giả.

Người  trưởng giả  keo kiệt  kia  nghe thợ  hớt  tóc nói như  thế  rồi thì  run lẩy bẩy,  quá  lo sợ tài sản  bị chiếm đoạt  nên  té  xỉu  xuống  đất  ngay  tại chỗ.  Chính giây phút ấy Y Lý Sa giả mới hiện nguyên hình, nói với vua rằng:

– Đại  vương,  ta không phải là Y Lý Sa,  ta là Thiên Đế Thích.

Nói xong bèn gọi Y Lý Sa dậy, người xung  quanh vội lau  mặt cho ông tỉnh. Thiên Đế Thích nói với ông rằng:

– Y Lý Sa!  Tài  sản  ấy  là  sở hữu  của  ta chứ  không phải của ngươi, ta chính là cha của ngươi đây! Nhờ làm điều  thiện, hành bố thí  nên  sinh làm  Thiên Đế Thích. Nhưng ngươi lại phá  hoại gia quy của ta, trở thành một người  bủn  xỉn  như  vậy.  Lòng  tham của  ngươi  không đáy, đã phá  hủy nhà chẩn tế, đuổi mắng kẻ ăn xin, một mực  bảo  thủ tài sản, tự  mình không dám  dùng cũng không bố thí  cho người  khác. Từ ngày  hôm  nay  trở  đi, ngươi phải xây lại nhà chẩn tế của ta, thực  hành bố thí và làm  việc thiện, bằng không thì  bao nhiêu tài sản  ấy sẽ bị ta biến  thành cát bụi hết!

Lời răn bảo  của  cha  đã  làm  cho Y Lý Sa  tỉnh ngộ. Từ đó ông chịu  làm  việc thiện, chịu  bố thí,  giữ gìn theo Năm giới, về sau  cũng  được sinh lên cõi trời.

Khi  Đức Phật thuật lại câu  chuyện này  xong,  Ngài nói thêm: “Y Lý Sa  biết  ăn  năn ấy chính là tiền thân của ta.”

Truyện cổ Phật Giáo – Diệu Hạnh Giao Trinh Việt dịch

Tìm hiểu sản phẩm liên quan bên dưới

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s