Vua Nhất Thiết Thí


vua nhat thiet tri

Ngày  xưa  ở Ấn Độ có một  vị quốc  vương được tôn  xưng  là  Nhất Thiết Thí.  Ngài là  một  ông  vua  rất mực  nhân từ,  thực  hành đạo  Bồ Tát. Bất  kỳ người nào đến cầu xin với ngài  điều  chi đều được toại  ý, nên  dẫu  xa  xôi mấy  người  ta cũng  nghe biết  đến  tên  ngài.

Tại  một  quốc  gia  lân  cận,  có một  thằng bé  thuộc dòng  Bà-la-môn, từ bé đã mất cha,  sống với mẹ già và một  người  chị.  Không  có cha,  nhà lại  nghèo  nên  cuộc sống của ba mẹ con thật vô cùng  khốn  khổ.

Một hôm người mẹ gọi con đến  bảo rằng:

– Mẹ nghe nói ông vua  nước láng  giềng  là người rất mực  nhân từ,  ai  đến  cầu  xin  điều  chi  cũng  được ông giúp  đỡ, do đó mới được người ta tôn xưng  là vua  Nhất Thiết Thí.  Mẹ nghĩ  con có thể  tìm  đến  đó xin  đức vua ấy một số tiền để ba mẹ con mình sinh sống, không biết con có bằng lòng đi hay  không?

– Thưa mẹ, con rất muốn đi qua  bên ấy, nhưng thật tình con không có hiểu biết  gì cả, lại không có chút học vấn  nào,  vì vậy  con sợ không có khả năng đi xa  như vậy.  Con  muốn ở đây  cầu  học trước  cho có chút hiểu biết,  có chút vốn liếng  tri thức, thông hiểu đôi chút việc đời việc người rồi sẽ đi.

Người mẹ nghe thế,  suy nghĩ  một  hồi lâu,  cân  nhắc kỹ càng  điều  con mình yêu  cầu  rồi bằng lòng đi mượn tiền để sinh sống  trong một  năm. Thời  gian  đó người con đi tìm  thầy cầu học.

Thời gian  đi vùn vụt,  mau như  nước chảy,  ngoảnh đi ngoảnh lại  một  năm đã  trôi  qua  mà  đứa  bé kia  chẳng học được là bao. Về nhà, nó bàn  với mẹ xin mẹ tìm cách khác, nhưng người  mẹ  lại  thôi  thúc phải con mau đi gặp  vua  Nhất Thiết Thí,  không nên  chần chờ nữa. Vì thế  nó đành nghe theo  lời.

Ngày  đứa  con lên đường,  trong nhà không còn gì cả, bà mẹ lại đi tìm  người  chủ  nợ năm ngoái  để xin mượn thêm tiền, nhưng lần  này  ông chủ nợ không bằng lòng mà  đưa  ra điều  kiện, buộc người  mẹ và người  chị phải đến nhà ông làm  công thì  ông mới chịu  cho mượn  thêm tiền.

Ngay lúc ấy, đức vua Nhất Thiết Thí phải đương đầu với một hoàn cảnh vô cùng  khó khăn. Vị vua  một nước láng  giềng vốn tàn bạo bất  nhân, lòng tham không đáy, đã đem  một  đội binh mã  lớn rầm rộ kéo đến  đánh phá biên  giới của  vua  Nhất Thiết Thí,  với ý định thôn tính nước này.

Nghe   tin,   vua  Nhất Thiết Thí  không hề  lấy  làm ngạc nhiên hay  lo lắng, cứ thản nhiên như  không hề có chuyện chi xảy ra, cũng không chuẩn bị bất  cứ điều  chi để ứng chiến.

Vì sao có chuyện lạ như  vậy? Vì vua  Nhất Thiết Thí vốn  luôn  nghĩ  rằng đời sống  con người  vô cùng  ngắn ngủi  và tạm bợ, vinh  hoa  phú  quý  đều  không có thật, nên  ông đã từng nghĩ  đến việc một ngày  nào đó sẽ đem quyền cai trị đất  nước của  mình bố thí  cho người  nào mong  muốn có được nó. Chỉ  cần  dân  chúng được sống bình yên không phải khổ sở vì chiến tranh là ông mãn nguyện rồi,  nên  ông  không hề  nghĩ  đến  chuyện xuất binh chống  cự để bảo vệ vương quyền.

Các quan đại thần trong triều lấy làm  lo lắng  trước tình cảnh ấy, lại  thấy nhà vua  cứ thản nhiên như  thể không có gì xảy ra, vẫn  cư xử, làm  việc vui vẻ như  bình thường, ai nấy  ruột gan  như  lửa  đốt,  nên  đồng  xin yết kiến  vua  để hỏi ngài  tại sao không lo việc ứng chiến.

Vua  Nhất Thiết Thí im lặng  không đáp,  đợi cho các vị đại  thần thưa thỉnh ba lần  mới nói lên  nỗi khổ  tâm của mình:

– Này  các hiền khanh, nếu  chỉ để bảo vệ quyền lực, danh dự và địa  vị riêng của  mỗi mình ta, thì  ta nghĩ không cần phải đối phó với sự tranh chấp  ấy. Ta không muốn mọi  người  dân  phải vì một  cá  nhân ta mà  hy sinh tính mạng một cách vô nghĩa. Các khanh thử  nghĩ xem, cuộc sống của một con người, chẳng qua  mỗi ngày ăn  vài chén  cơm, mặc  một  hai  thước  vải,  ở thì  sáu  bảy thước đất  là đủ rồi. Người có trí huệ  cần gì phải lao tâm khổ  trí vì những thứ  đồ vật  ngoài  thân như  vậy?  Ta không muốn đánh nhau với kẻ địch  là chỉ vì muốn bảo vệ cho  sinh linh  cả  nước.  Nếu  quốc  vương  nước  láng giềng  thật tình muốn đến đây, ta sẽ đem ngai  vàng  này tặng không cho ông ta, chỉ cần ông ta đừng  làm  tổn hại đến  sinh mệnh của  trăm họ là được rồi. Các khanh có tán đồng những điều  ta nghĩ  hay  chăng?

Các vị đại thần từ lâu  vốn đã được đức tính nhân từ của  nhà vua  cảm  hóa,  nên  hôm  nay  nghe vua  nói như thế  thì  không ai phản đối.

Thế  là, nửa  đêm  hôm  ấy, vua  Nhất Thiết Thí để lại ấn  ngọc, thay thường phục, không đem  theo  người  tùy tùng nào,  cưỡi một  con  ngựa khoẻ  lặng  lẽ  rời  hoàng cung,  đi ra khỏi  thành.

Ngày  hôm  sau, vua  nước  láng  giềng  dẫn  một  đội quân tiên phong nhanh chóng  tiến thẳng vào  thành, không gặp  bất  cứ  một  sự  kháng cự  nào,  cứ  thế  mà thênh thang tiến vào.  Thành trên thành dưới,  cổng trong cổng  ngoài  đều  không có một  sự  ngăn trở  hay phản đối nào cả.

Dân  chúng trong thành từng đoàn  từng lớp vẫn  qua lại nhộn nhịp buôn  bán, chuyện trò rộn ràng, họ không hề biết  rằng ngay  trong lúc ấy đã diễn  ra một  sự thay ngôi đổi chủ.

Lòng tham và dục vọng của con người như  biển  sâu không đáy,  dường  như  không có gì có thể  lấp  đầy!  Vị bạo vương kia  đã không tốn chút công sức nào để cướp đoạt  một  thành trì to lớn, một  đất  nước giàu  có, lẽ ra đã  có thể  tự  thấy toại  nguyện mà  hưởng  thụ, thì  lại không thấy như  thế  là đủ.  Ông  sinh ra nghi  ngờ vì sự thành công quá  dễ dàng, và lo lắng  vì không hiểu được dụng ý sự ra đi lặng  lẽ của  vua  Nhất Thiết Thí.  Ông nghĩ, tốt nhất là nhổ cỏ thì  phải nhổ cho tận gốc mới có thể  tránh được mọi điều  phiền phức về sau. Thế là, ông liền  treo  một giải thưởng rất lớn cho bất  cứ ai bắt  được vua  Nhất Thiết Thí đem  về.

Vua  Nhất Thiết Thí  rời  hoàng cung  rồi  cứ  nhắm hướng  vùng  hoang dã mà đi. Đi mãi  được đến năm sáu trăm dặm, tới  một  chỗ  nọ  thì  gặp  đứa  bé  nhà nghèo vâng  lời mẹ  đi tìm  ông để mong  được giúp  đỡ. Nhưng vua  Nhất Thiết Thí không hề biết  điều  đó nên  hỏi đứa bé:

– Này em bé, em đi đâu  một mình vậy? Sao không có người lớn nào đi với em?

– Cháu đi tìm  gặp ông vua  nhân từ, xin ông ấy giúp đỡ gia đình cháu.

Rồi đứa  bé đem hoàn cảnh gia đình mình nhất nhất kể cho vị vua  nhân từ này  nghe:

– Từ khi  cháu còn rất nhỏ,  cha  cháu đã qua  đời rồi, bỏ lại  cháu với người  chị  và  một  mẹ  già.  Mẹ cháu là phận đàn  bà  yếu  đuối,  cha  cháu lại  không để  lại  gia sản  nào nên  đời sống rất là khốn  khó. Gần  đây, cũng  vì cháu muốn cầu  học, mẹ cháu phải vay  mượn  tiền của người  ta. Vì thế  nên  bây giờ mẹ cháu và chị cháu phải đến nhà làm công cho họ để trừ  nợ. Hoàn cảnh gia đình cháu vô vàn  khó khăn như  thế,  nên  cháu muốn đi tìm đức vua  nhân từ kia  để xin ngài  giúp  tiền cho cháu đi chuộc mẹ và chị về.

Vua Nhất Thiết Thí nghe xong thở dài,  trả lời:

– Em  bé ơi, ta chính là vua  Nhất Thiết Thí  mà  em đang muốn tìm  đây!

Nghe  rằng người  đứng  trước  mặt mình, với một  vẻ ngoài  hết  sức bình thường mà  lại tự xưng  là vua  Nhất Thiết Thí,  đứa  bé vô cùng  kinh ngạc,  hầu như  không sao tin  được là sự thật lại có thể  như  thế!

Vua  Nhất Thiết Thí  liền  đem  chuyện mình ra kể hết  cho đứa  bé nghe. Nghe  xong, đứa  bé rất cảm động, nước mắt ràn rụa, bi thương quá  không tự chủ được.

Nhà vua  dịu  dàng khuyên đứa  bé không nên  quá thương tâm, và  hứa  sẽ  có cách  giúp  cho nó được toại nguyện. Đứa  bé hoài  nghi  hỏi lại:

– Đại  vương!  Hiện nay  ngài  không còn  cai  trị đất nước, trong người  hầu như  không còn một  vật  gì đáng giá, ngài  định lấy gì mà giúp  cháu đây?

Vua Nhất Thiết Thí thản nhiên đáp:

– Ông  vua  nước  láng  giềng  tuy  đã  chiếm được đất nước của  ta nhưng trong lòng  vẫn  chưa  thỏa mãn. Vì ta bỏ đi lánh nạn, nên  bây giờ ông ta đang treo  một giải thưởng rất lớn cho ai bất  cứ bắt  được ta đem  về. Nếu em  giết  ta và đem  thủ cấp  của  ta về lãnh thưởng, thì lúc ấy không phải là em sẽ được toại  nguyện hay  sao?

Đứa  bé từ chối vì không thể  nhẫn tâm làm  việc ấy. Nhà vua  bèn  dạy  nó  cắt  mũi,  cắt  tai của  mình đem về cũng  có thể  lãnh thưởng, nhưng đứa  bé nhất quyết không làm  những chuyện như  thế.  Cuối cùng,  nhà vua liền  nói.

– Em không muốn giết ta, lại cũng  không muốn làm cho ta bị thương, vậy  bây  giờ chỉ có một  cách  này  mà thôi:  Em  hãy  trói  ta lại  rồi  đưa  về, em  làm  được việc này  không?

Đứa  bé còn chần chừ  chưa  quyết định thì  nhà vua đã  hết  lời thúc giục,  còn tự  mình chạy  đi tìm  dây  trói mang lại, nên  nó đành phải nghe theo  kế sách  của nhà vua.

Vua  Nhất Thiết Thí và đứa  con của  nhà bà-la-môn nọ  bèn  cùng  nhau hướng  về phía kinh thành mà  đi. Khi còn cách kinh thành khoảng hai dặm, nhà vua  bảo đứa  bé trói  ông lại rồi mới đi tiếp.

Lúc  ấy,  nhân dân  trong thành nam nữ  già  trẻ đều kéo  ra xem,  nhìn thấy đức  vua  nhân từ  của  mình bị trói đưa vào thành thì không một ai không thương tâm bật  khóc,  thậm chí  có những người  quá  sầu  đau  đến mức ngã lăn xuống  đất  bất  tỉnh, như  thể  nhìn thấy cha mẹ mình chết  vậy! Bầu  không khí đau  thương lan rộng khắp kinh thành, mọi  người  đều  u sầu  áo não  không còn thiết gì đến  chuyện làm  ăn buôn  bán…

Đến  cửa  cung  điện  liền  có người  nhanh chóng  vào trong thông báo.  Vị bạo  vương  nghe nói  có người  bắt được kẻ thù của mình đem  về thì  mừng rỡ bước ra xem và lập tức truyền lệnh đưa  ngay  vào cung.

Các  vị đại  thần nhìn thấy đức  vua  nhân từ  trở  về liền  phủ  phục  cả  xuống  đất  mà  khóc  lóc thảm thiết. Tình cảnh vô cùng  bi thương khiến cho chính vị bạo vương  cũng  không khỏi  động  tâm, ông bèn  hỏi các đại thần.

– Vì sao các ông lại khóc lóc thê  thảm đến  như  vậy? Các đại thần đồng thanh tâu lên rằng:

– Đại vương, xin ngài  tha lỗi cho chúng thần đã thất lễ! Nhưng chúng thần thấy đức vua nhân từ này không những đã bỏ cả vương vị mà còn đem  chính thân mình ra bố thí  cho người khác, lại chẳng có chút gì là tiếc rẻ ân hận!  Đại vương,  hành động  như  vậy thật quá  ư cao cả, vì thế  chúng thần không thể  không thật lòng  cảm động!

Vị bạo  vương  nghe các vị đại  thần nói như  thế  thì lòng  hung hăng bạo  ngược  bỗng  chốc  như  tan biến. Ông bèn  hỏi đứa  bé con nhà bà-la-môn xem nó đã bắt được nhà vua  kia  như  thế  nào.  Đứa  bé thật tình đem chuyện gia đình mình và việc gặp  gỡ nhà vua  nhân từ giữa  đường  ra sao,  kể lại rõ ràng từng chi tiết cho bạo vương nghe.

Sau  khi  nghe đứa  bé kể lại đầu  đuôi mọi chuyện, vị bạo vương  liền  được cảm  hóa,  trong lòng thấy vô cùng xúc động, nước mắt bất  giác trào ra không sao ngăn lại được. Ông lập  tức truyền lệnh cởi trói  cho vị vua  nhân từ kia,  sai người đưa đi tắm gội sạch  sẽ rồi mời ngồi lên vương vị, đem  ấn ngọc trao trả lại. Ông còn quỳ xuống đất  mà tâu lên đức vua  nhân từ rằng:

– Tiểu  vương  này  đã  nghe tiếng nhân đức  thánh thiện của  đại  vương  từ  lâu,  nhưng không tin  là  thật có những chuyện như  thế,  nên  mới nghĩ  đến  việc thôn tính đất  nước của ngài. Nào ngờ khi  vào được lãnh thổ của  ngài, không hề  gặp  phải bất  cứ một  sự  kháng cự nào.  Nhưng lúc ấy tôi vẫn  nghĩ  rằng đại  vương  chẳng qua  chỉ  chạy  theo  danh thơm  tiếng tốt  mà  thôi.  Cho đến  hôm nay  tôi mới tận mắt được thấy hành vi cao cả và  đức độ của  ngài, tôi  thật vô cùng  khâm phục. Cúi xin  ngài  tha thứ  cho những việc làm  đã  qua  của  một kẻ tiểu nhân ngu  si, và tôi nguyện từ nay  về sau  nghe theo  lời đại  vương chỉ dạy,  hướng  dẫn, để không còn đi theo  con đường  tội lỗi nữa.

Quả  thật là,  dùng sức mạnh để đối địch  và đàn  áp không bao  giờ có thể  thu phục  được  người  khác một cách đúng nghĩa; chỉ có đạo đức mới khiến cho người ta quy phục  một cách chân chính.

Sau  khi  kể  cho  mọi  người  nghe câu  chuyện trên, Đức Phật bảo các đệ tử rằng:

– Vua Nhất Thiết Thí chính là tiền thân của ta, bạo vương  ngày  đó nay  chính là Xá-lợi-phất, còn đứa  con nhà bà-la-môn nay  chính là  Đề-bà-đạt-đa. Cho  nên, ta sở dĩ thành tựu  được sáu  ba-la-mật, có đủ 32 tướng tốt,  mười  loại Phật lực, viên  mãn tất cả mọi công đức, đều  là nhờ ơn của Đề-bà-đạt-đa. Vì thế,  Đề-bà-đạt-đa là thiện tri thức  của ta, cũng  là người bạn  tốt của ta.

Có thể  xem  một  người  đệ tử  phản bội như  Đề-bà- đạt-đa là thiện tri thức, là bạn  tốt,  quả  thật nhân cách của Đức Phật quá  sức cao quý!

Truyện cổ Phật Giáo – Diệu Hạnh Giao Trinh Việt dịch

Tìm hiểu sản phẩm liên quan bên dưới

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s